Pirotechnika widowiskowa - vademecum

Pirotechnika widowiskowa – vademecum

Koniec roku to zwykle wyraźnie większe zainteresowanie pirotechniką widowiskową. Dlatego postanowiłem napisać krótki tekst na ten temat.

Pirotechnika widowiskowa – vademecum

Fajerwerki  – wyroby pirotechniczne – materiały wybuchowe

Być może zaskoczę niektórych z Państwa, ale zacznę od definicji materiałów wybuchowych. Właściwie w polskim prawodawstwie funkcjonują dwie równoległe definicje materiału wybuchowego. Ponieważ opisywać będę zjawiska sfery cywilnej, użyję definicji z Ustawy o materiałach wybuchowych do użytku cywilnego (Dz. U. z 2015 r. poz. 1100 i 1893 z późniejszymi zmianami). Zgodnie z powyższą Ustawą materiały wybuchowe są to substancje chemiczne stałe lub ciekłe albo mieszaniny substancji, zdolne do reakcji chemicznej z wytwarzaniem gazu o takiej temperaturze i ciśnieniu i z taką szybkością, że mogą powodować zniszczenia w otaczającym środowisku, a także wyroby wypełnione materiałem wybuchowym, zaliczane do klasy 1, o których mowa w załączniku A.[1]

Proszę zwrócić uwagę na fakt, że wyroby wypełnione materiałem wybuchowym także traktuje się jak materiały wybuchowe. Odpowiedź, dlaczego rozpocząłem ten tekst od definicji materiału wybuchowego znajdziecie Państwo w definicji pojęcia materiał pirotechniczny.

Materiał pirotechniczny jest to jedna z odmian materiałów wybuchowych będącą materiałem lub mieszaniną materiałów przewidzianych do wytwarzania efektów cieplnych, świetlnych, dźwiękowych, gazu, dymu lub kombinacji tych efektów w wyniku bezdetonacyjnej, samopodtrzymującej się reakcji chemicznej, a także wyroby wypełnione materiałem pirotechnicznym.[2]

Powyższą definicję znajdziecie Państwo we wspomnianej przeze mnie wcześniej Ustawie. Z obu definicji wynika wprost, że wyroby pirotechniczne wypełnione są odmianą materiałów wybuchowych przewidzianych do wytwarzania efektów cieplnych, świetlnych, dźwiękowych, gazu, dymu lub kombinacji tych efektów.

Fajerwerki – klasy bezpieczeństwa

Jak Państwo wiecie pirotechnikę widowiskową, w większości klas bezpieczeństwa, można kupić praktycznie bez żadnych ograniczeń. W Polsce wyroby pirotechniki widowiskowej wszystkich klas może kupić osoba, która ukończyła 18 lat oraz legitymuje się dowodem osobistym.[3]

Klasy wyrobów o niskim stopniu zagrożenia, czyli klasy F1, F2, F3, T1 oraz P1, dostępne są w sprzedaży bez zezwolenia (oraz bez koncesji). Oznaczenie klasy powinno znajdować się zawsze na opakowaniu jednostkowego wyrobu.[4] Klasa bezpieczeństwa oznacza stopień zagrożenia, który jest związany z używaniem konkretnego wyrobu. I tak dla bardzo popularnej klasy F2, czyli większości petard, flar itd. strefa zagrożenia w trakcie używania wynosi 8 m. Zagrożenia związane z wyrobem są ściśle powiązane z instrukcją obsługi.

Fajerwerki – zagrożenia

Osoba, która nie przestrzega instrukcji danego wyrobu powoduje zagrożenie. Szczególnym zagrożeniem są wyroby używane w tłumie, gdzie używanie niezgodnie z instrukcją prawie zawsze stanowi duże zagrożenie dla życia i zdrowia oraz mienia. Są to zagrożenia związane z hałasem – często około 120 dB, odłamkami, wysoką temperaturą, gazami oraz dymem będącymi produktami spalania materiałów pirotechnicznych. Dużym zagrożeniem są wszelkiego rodzaju urządzenia wyposażone w silniki, które nadają im pęd lub wprawiają w ruch wirowy. Najczęstsze obrażenia wynikające z nieprawidłowego używania fajerwerków to:

  1. urazy oczu;
  2. urazy narządu słuchu;
  3. poparzenia termiczne;
  4. omdlenia (na skutek nadmiaru gazów pozostałych po spalaniu materiałów pirotechnicznych);
  5. inne – na przykład trauma oraz urazy spowodowane reakcją tłumu na zagrożenie.

SPRAWDŹ: co robić jeśli znajdziesz się w uciekającym tłumie

Szkody w mieniu to najczęściej zapalenie ubrań lub wyposażenia, ale bywa też, że uszkodzenia samochodów, czy też duże pożary.

Pamiętaj!

  1. Nie rzucaj petard, flar itd. w kierunku ludzi i zwierząt oraz w pobliże przedmiotów, które mogą ulec uszkodzeniu.
  2. Nie używaj wyrobów pirotechnicznych po spożyciu alkoholu.
  3. Nie pozwalaj dzieciom na używanie wyrobów pirotechnicznych.
  4. Używając wyrzutni rakiet i moździerzy przymocuj je do podłoża lub unieruchom w inny sposób – może się zdarzyć, że w trakcie działania przewróci się i będzie “strzelać” horyzontalnie – niektóre mają zasięg nawet 40 – 80 metrów.
  5. Nie przerabiaj wyrobów pirotechnicznych, nie twórz pakietów z kilku wyrobów, nie zmieniaj ich konstrukcji – przerabiając powodujesz zagrożenie i popełniasz przestępstwo[5].
  6. Z tych samych powodów nie wyrabiaj sam materiałów i wyrobów pirotechnicznych – legalnie, bezpieczniej i taniej jest kupić gotowe z legalnego źródła.
  7. Petardy wojskowe, granaty akustyczne, imitatory ognia artyleryjskiego oraz inne tego typu przedmioty używane przez Policję oraz Siły Zbrojne nie są wyrobami pirotechnicznymi. Za ich pozsiadanie lub używanie grozi odpowiedzialność karna.

Wypadek z wyrobem pirotechnicznym może spowodować poważne uszkodzenie ciała (bez możliwości rekonstrukcji chirurgicznej), uszkodzić wzrok lub pozbawić słuchu.

SPRAWDŹ: jak rozmawiać z dyżurnym/operatorem numeru alarmowego

Fajerwerki – imprezy masowe

Zgodnie z Art. 8.1 i 2 Ustawy z dnia 20 marca 2009 r. o bezpieczeństwie imprez masowych (Dz.U. 2009 Nr 62 poz. 504) osoby uczestniczące w imprezie masowej są obowiązane zachowywać się w sposób niezagrażający bezpieczeństwu innych osób, a w szczególności przestrzegać postanowień regulaminu obiektu (terenu) i regulaminu imprezy masowej.

Zabrania się wnoszenia na imprezę masową i posiadania przez osoby w niej uczestniczące:

  1. broni lub innych niebezpiecznych przedmiotów;
  2. materiałów wybuchowych;
  3. wyrobów pirotechnicznych;
  4. materiałów pożarowo niebezpiecznych;
  5. napojów alkoholowych;
  6. środków odurzających lub substancji psychotropowych;
  7. z zastrzeżeniem art. 8a.

Wszystkie wyroby pirotechniczne są jednocześnie materiałami wybuchowymi (zawierają odmianę materiałów wybuchowych) oraz  materiałami groźnymi pożarowo.

Katalog substancji groźnych pożarowo znajdziecie Państwo w Rozporządzeniu Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów.

Imprezy masowe – sankcje karne

Cytowana wcześniej Ustawa z dnia 20 marca 2009 r. o bezpieczeństwie imprez masowych, wprowadza sankcje karne za wnoszenie i posiadanie lub wnoszenie wyrobów pirotechnicznych na teren imprezy masowej.

Art. 59. 1 – Kto wnosi lub posiada na imprezie masowej broń, (…) wyroby pirotechniczne, materiały pożarowo niebezpieczne lub inne niebezpieczne przedmioty lub materiały wybuchowe, podlega grzywnie nie mniejszej niż 180 stawek dziennych, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5. 2. Sąd może orzec przepadek przedmiotów, o których mowa w ust. 1, chociażby nie stanowiły własności sprawcy.

Zakaz wnoszenia lub posiadania wyrobów pirotechnicznych na terenie imprezy masowej odnosi się do WSZYSTKICH wyrobów, niezależnie od klasy bezpieczeństwa.

Wielokrotnie, w trakcie zabezpieczania imprez masowych niebiletowanych (w tym imprez sylwestrowych), spotykałem się z próbami wniesienia tak zwanych zimnych ogni, flar, petard itd. Tymczasem zimne ognie są wyrobami pirotechnicznymi klasy F1. Informacja taka jest umieszczona na opakowaniu – niestety z moich obserwacji wynika, że Polacy raczej nie czytają etykiet. W tym przypadku, skutki braku wiedzy prawnej oraz braku nawyku czytania etykiet mogą mieć skutek w postaci postawienia zarzutu przestępstwa oraz skazania za przestępstwo.

Pracowniku ochrony zabezpieczający imprezę masową oraz prowadzący kontrolę bezpieczeństwa osób wchodzących na teren, weź pod uwagę, że w koszach na śmieci umieszczanych przy wejściu na teren imprezy, w których zbierane są przedmioty zakwestionowane pod kątem bezpieczeństwa mogą znajdować się duże ilości wyrobów pirotechnicznych. Zadbaj o regularną ich kontrolę i opróżnianie. Przypadkowy zapłon – na przykład od fajerwerków używanych na ulicy może mieć poważne konsekwencje.

Fajerwerki – sprzedaż

Wyroby pirotechniczne zawierają materiały pirotechniczne, które są higroskopijne i wrażliwe na zmiany temperatury i wilgotności powietrza. W praktyce materiał pirotechniczny poddany działaniu wilgoci, nawet gdy zostaje wysuszony, nie jest takim samym materiałem. Niektóre zawarte w materiałach pirotechnicznych substancje, na przykład azotan potasu,  ulegają zbryleniu. Taki materiał pirotechniczny może zachować się w sposób nieprzewidywalny. Przykładem może być proch czarny stosowany do lontów typu VISCO (charakterystyczny lont w zielonej otulinie). Lonty typu VISCO można znaleźć w większości wyrobów pirotechnicznych. Przechowywany w złych warunkach lont może palić się z różną prędkością, może ulegać przygaszeniu lub może być całkowicie niesprawny. Wiele wypadków z wyrobami pirotechnicznymi spowodowanych jest właśnie wadliwym działaniem elementu inicjującego jakim jest lont.

Kupując fajerwerki należy brać pod uwagę, czy były przechowywane w odpowiednich warunkach.  Najlepiej kupować wyroby pirotechniczne w miejscu, gdzie są przechowywane w temperaturze pokojowej i pod dachem. Należy również zwrócić uwagę na to, czy posiadają znak “CE”, klasę bezpieczeństwa (F1,F2,F3, T1 i P1), oznaczenie producenta/importera oraz instrukcję obsługi.

Fajerwerki mogą być sprzedawane wyłącznie osobom pełnoletnim po okazaniu dokumentu stwierdzającego tożsamość.[6] Sprzedaż wyrobów pirotechnicznych osobie niepełnoletniej jest przestępstwem zagrożonym karą grzywny, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2[7].

Sprzedaż detaliczną w budynkach powinno prowadzić się wyłącznie na stanowiskach wyodrębnionych do tego celu, bez sprzedaży samoobsługowej.[8]

Fajerwerki  – awarie, niesprawności, utylizacja

W przypadku niezadziałania lontu lub samego wyrobu:

  1. odczekaj minimum 15 minut;
  2. nie odpalaj powtórnie lontu, który zgasł;
  3. po upływie co najmniej 15 minut umieść przedmiot w pojemniku z wodą na minimum 2 godziny;
  4. przedmiot oddaj do utylizacji – najlepiej w miejscu, w którym go kupiłeś;
  5. nie wyrzucaj przedmiotu do śmieci – możesz spowodować zagrożenie w miejscu, gdzie śmieci są utylizowane.

Fajerwerki  – weterani

W Polsce mieszka ponad 14 tysięcy weteranów – wielu z nich cierpi na PTSD. Używanie pirotechniki widowiskowej, szczególnie tej emitującej głośne dźwięki może spowodować nasilenie lub nawrót objawów.

Fajerwerki  – zwierzęta

Dla zwierząt dziko żyjących oraz domowych i gospodarskich, używanie wyrobów pirotechnicznych jest źródłem olbrzymiego stresu.

Miłej zabawy sylwestrowej i szczęśliwego 2018 roku życzy zespół EOD TECH!

 

Tomasz Goleniowski – EOD TECH

Niezależny ekspert z zakresu przestępstw związanych z materiałami i urządzeniami wybuchowymi. Założyciel i właściciel firmy oferującej poszukiwanie materiałów i urządzeń wybuchowych. Wykładowca i instruktor na kursach CBRNE w Centralnej Szkole Państwowej Straży Pożarnej w Częstochowie. Instruktor inspektorów OPCW (Organisation for the Prohibition of Chemical Weapons).

_____

[1] Ustawa o materiałach wybuchowych przeznaczonych do użytku cywilnego (Dz. U. z 2015 r. poz. 1100 i 1893 z późniejszymi zmianami)

[2] Tamże

[3] Ustawa z dnia 22 czerwca 2001 r. o wykonywaniu działalności gospodarczej w zakresie wytwarzania i obrotu materiałami wybuchowymi, bronią, amunicją oraz wyrobami i technologią o przeznaczeniu wojskowym lub policyjnym

[4] Art. 62c. Ustawa z dnia 21 czerwca 2002 r. o materiałach wybuchowych przeznaczonych do użytku cywilnego  (Dz. U. z 2015 r. poz. 1100 i 1893 z późniejszymi zmianami)

[5] Art. 171.1 Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny. Dz.U. 1997 nr 88 poz. 553

[6] Art. 31 Ustawa z dnia 22 czerwca 2001 r. o wykonywaniu działalności gospodarczej w zakresie wytwarzania i obrotu materiałami wybuchowymi, bronią, amunicją oraz wyrobami i technologią o przeznaczeniu wojskowym lub policyjnym. Dz.U. 2001 nr 67 poz. 679

[7] Tamże Art. 37

[8] Par 9. Pkt. 1 Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów.

1
Dodaj komentarz

avatar
1 Comment threads
0 Thread replies
0 Followers
 
Most reacted comment
Hottest comment thread
0 Comment authors
Wyroby pirotechniczne a bezpieczeństwo - Dobre Praktyki! - Recent comment authors
  Subscribe  
najnowszy najstarszy oceniany
Powiadom o
trackback

[…] SPRAWDŹ: pirotechnika widowiskowa – vademecum […]

%d bloggers like this: